Ymchwilwyr yn canfod cysylltiad rhwng defnyddio gwrthiselyddion ac anomaleddau cynhenid neu farw-enedigaethau

Mae academyddion ym Mhrifysgol Abertawe wedi cynnal dadansoddiad ymateb dos sy’n awgrymu bod gan fenywod beichiog sy’n cymryd math penodol o wrthiselydd yn ystod beichiogrwydd cynnar risg fach ond sylweddol uwch o roi genedigaeth i fabanod a chanddynt anomaleddau cynhenid mawr (a elwir weithiau’n namau geni) neu farw-enedigaethau o’u cymharu â’r rhai nad oeddent wedi cymryd yr iselyddion hyn.

Pregnant womanArweiniwyd y tîm ymchwil rhyngwladol o academyddion o’r DU, Denmarc a Norwy gan yr Athro Sue Jordan, o Goleg y Gwyddorau Dynol ac Iechyd . Gwnaeth yr astudiaeth a gyhoeddwyd yng nghyfnodolyn PLOS ONE, ddadansoddi data ar dros 500,000 o fabanod yng Nghymru, Norwy a Denmarc a chanfu fod risg menywod a oedd wedi cymryd atalyddion adamsugno serotonin dewisol, a elwir yn SSRIau (selective serotonin reputake inhibitors) ar bresgripsiwn yn nhymor cyntaf y beichiogrwydd  neu dri mis cyn y beichiogrwydd, yn fach ond yn sylweddol uwch o ran cael babanod ag anomaleddau cynhenid, yn benodol namau difrifol yn y galon neu farw-enedigaethau o’u cymharu â’r rhai nad oeddent yn cymryd SSRIau.

Canfu’r astudiaeth, mewn achosion pan nad oedd y menywod yn cymryd SSRIau, fod 6 ym mhob 200 beichiogrwydd â chanlyniad marw-enedigaeth neu faban ag anomaledd cynhenid mawr, ond pan oedd menywod yn cymryd SSRIau, cynyddodd hwn i 7 mewn 200. Dywed y tîm fod y risg hon o bwys i iechyd y cyhoedd oherwydd difrifoldeb y canlyniad a chan fod 5.5% o fenywod beichiog yng Nghymru,  2.1% yn Nenmarc ac 1.6% yn Norwy yn cymryd SSRIau presgripsiwn.

Bellach, mae’r ymchwilwyr yn galw ar weithwyr proffesiynol gofal iechyd i gymryd y camau gweithredu canlynol:-

  • adolygu’r holl fenywod sy’n gofyn am bresgripsiynau SSRI ac nid yn unig y rhai sy’n cynllunio beichiogrwydd.
  • ystyried bod gan fenywod sy’n camddefnyddio sylweddau neu alcohol risg uwch o ganlyniadau beichiogrwydd anffafriol pan gymerant SSRIau presgripsiwn
  • gwerthuso gofal cyn-beichiogrwydd pan roddir SSRIau presgripsiwn i fenywod
  • ystyried cynnig sganiau manylach i fenywod sydd mewn perygl i ganfod namau difrifol ar y galon  
  • sicrhau bod lefelau priodol o ofal newydd-anedig ar gael i fenywod mewn perygl adeg geni

Professor Sue Jordan Meddai’r Athro Jordan: “Hyd y gwyddom, dyma’r dadansoddiad ymateb dos cyntaf sy’n dangos y cysylltiad rhwng dosau SSRI ac anomaleddau cynhenid a marw-enedigaethau, ac er bod y risg ychwanegol hon i bob golwg yn ymddangos yn un fach, yn fy marn i, mae’r canlyniadau mor ddifrifol ag y gallent fod.

“Ni ddylai menywod stopio cymryd SSRIau heb siarad â’u meddygon, ac nid ydym yn dweud y dylent stopio cymryd pob math o feddyginiaethau, ond ein neges yw ein bod am i’n gweithwyr proffesiynol gofal iechyd fod yn ymwybodol iawn o’r cysylltiad hwn ac i gymryd y camau gweithredu priodol i sicrhau bod menywod yn cael y math cywir o ofal cyn, yn ystod ac ar ôl beichiogrwydd er mwyn lleihau’r risg o anomaleddau cynhenid a marw-enedigaethau sy’n gysylltiedig ag SSRIau.”

Meddai’r Athro Helen Dolk, a arweiniodd prosiect EUROmediCAT: “Ni ddylai menywod stopio cymryd SSRIau heb drafod â’u meddyg fuddion a risgiau SSRIau a therapïau amgen nad ydynt yn rhai ffarmacolegol, gan fod iechyd meddwl da yn bwysig i’r fam ac i’r plentyn”.

I ddarllen yr astudiaeth, cliciwch yma