Diwrnod Mater Tywyll yn goleuo’r pos cosmig

Ymunodd disgyblion ysgol, myfyrwyr ac aelodau'r cyhoedd ynghyd â'r grŵp Ffiseg Gronynnau a Chosmoleg Damcaniaetholym Mhrifysgol Abertawe yn eu hymgais am yr anweledig - gan eu bod yn cynnal Diwrnod Mater Tywyll.

Dark matter day

Roedd y digwyddiad yn rhan o ddathliadau byd-eang yn hela am fater tywyll a gwahoddwyd ymwelwyr i ddarlithoedd, gweithgareddau galw heibio, trafodaethau panel ac arbrofion a amlinellodd yr hyn sy'n hysbys am fater tywyll, ac edrych ar dechnegau ac arsylwadau a fydd yn helpu gwyddonwyr i setlo y pos cosmig hyn yn y degawdau nesaf.

Dywedodd yr Athro Gert Aarts o'r Adran Ffiseg: "Roedd hi'n wych gweld sut roedd pobl yn cymryd rhan mewn gwirionedd ac yn hapus i edrych ar y damcaniaethau gwyddonol cyfredol ar fater tywyll."

“Mae gwyddonwyr yn credu bod mater tywyll, sydd wedi'i ganfod hyd yn hyn yn unig trwy ei effeithiau ar sail disgyrchiant, yn cynnwys tua chwarter (27%) o gyfanswm màs ac egni'r bydysawd, a rhywbeth sy'n gyrru ehangiad cyflymu'r bydysawd presennol - - sy’n cael ei alw’n egni tywyll gan wyddonwyr- yn cyfrif am y 68% arall.

“Mae'r mater cyffredin, fel sêr, planedau a galaethau a ni, yn ffurfio dim ond 5 y cant o gyfanswm màs ac egni'r bydysawd. Nid ydym yn siŵr a yw mater tywyll yn cynnwys gronynnau nas darganfuwyd, neu os gellir ei esbonio trwy newid y cyfreithiau ffiseg hysbys.”

Dark matter day

Trefnwyd y digwyddiad yn bennaf gan Dr. Ivonne Zavala a'r myfyrwraig PhD Maria Mylova gyda chydweithrediad Dr. Gianmassimo Tasinato, myfyrwraig PhD Cari Powell a dau ddisgybl ysgol uwchradd, Anika Aynul o Ysgol Olchfa ac Elen Jonston o Ysgol Uwchradd Crughywel.

Bydd y digwyddiad, sef yr unig un a drefnwyd yng Nghymru, yn ymddangos yn y rhaglen 'Prynhawn Da' ar S4C

Cefnogwyd y digwyddiad gan yr Adran Ffiseg,STFC a Genre Music