Rôl allweddol i Brifysgol Abertawe yn y Ganolfan Arloesi Bioffilmiau Genedlaethol

Mae arbenigedd y DU ym maes ymchwil bioffilmiau, sy'n arwain y ffordd yn fyd-eang, wedi cael ei gydnabod drwy lansio Canolfan Arloesi Bioffilmiau Genedlaethol (NBIC) newydd. Mae Prifysgol Abertawe'n un o'r partneriaid allweddol, a phenodwyd Uwch-ddirprwy Is-ganghellor y Brifysgol, yr Athro Hilary Lappin-Scott, yn Gadeirydd y bwrdd gwyddonol ymgynghorol rhyngwladol.

Bydd y Ganolfan yn elwa o ymrwymiad o £26 miliwn dros y pum mlynedd nesaf, gan gynnwys £12.5 miliwn gan y Ganolfan Ymchwil Biotechnoleg a Gwyddorau Biolegol ac Innovate UK, ynghyd â chymorth ychwanegol gan brifysgolion a diwydiant. Bydd y Ganolfan yn dod ag ymchwilwyr bioffilm gorau'r DU a chwmnïau bioffilm ym mhob sector diwydiannol ynghyd er mwyn cyflymu'r broses o droi technolegau newydd yn gynhyrchion a gwasanaethau i'r cyhoedd. 

Mae NBIC yn Ganolfan Arloesi a Gwybodaeth1 ar sawl safle a arweinir gan Brifysgol Southampton ac y cyd â phartneriaeth graidd o Brifysgolion Caeredin, Lerpwl a Nottingham. Bydd Prifysgol Abertawe yn cyfrannu ei harbenigedd unigryw fel un o bartneriaid NBIC ynghyd â mwy na 10 prifysgol bartner eraill2, tair canolfan ymchwil - Diamond Synchrotron, Canolfan Hartree a Sefydliad Quadram - a thri phartner academaidd byd-eang blaenllaw - Prifysgol Dechnolegol Nanyang (Singapôr), Prifysgol Talaith Montana (UDA) a Phrifysgol Copenhagen (Denmarc). Bydd NBIC hefyd yn cydweithio â rhwydwaith o dros 50 o gwmnïau o wahanol sectorau, o fusnesau bach a chanolig i gwmnïau mawr, i fanteisio ar arweinyddiaeth fyd-eang y DU ym maes bioffilmiau. Oherwydd model cynhwysol NBIC, gall prifysgolion a chwmnïau eraill sy'n ymchwilio i fioffilmiau gymryd rhan yn y bartneriaeth ac elwa ohoni gyda chonsortiwm NBIC.

"Mae'r Ganolfan Arloesi Bioffilmiau newydd yn barod i greu uniad o ymchwil rhyngddisgyblaethol o safon fyd-eang a phartneriaethau â diwydiant er mwyn cyflawni gwyddoniaeth a thechnolegau arloesol i reoli a defnyddio bioffilmiau," meddai Jeremy Webb, Prif Ymchwilydd a chyd-gyfarwyddwr NBIC. "Mae'r DU yn gartref i rai o'r cyfleoedd ymchwil a masnachol mwyaf datblygedig i fanteisio ar fioffilmiau. Felly, mae cyfuno ein doniau'n rhoi'r cyfle gorau i ni bennu agenda genedlaethol a rhyngwladol i fynd i'r afael â rhai o heriau mwyaf y byd a gweithio'n effeithlon ar draws y byd academaidd a diwydiant er mwyn ysgogi twf yn y maes hollbwysig hwn."

 Senior Pro VC Professor Hilary Lappin-Scott

Ymchwil Bioffilmiau yn Abertawe

Mae ymchwil bioffilmiau ym Mhrifysgol Abertawe'n canolbwyntio ar gryfderau 3 grŵp allweddol: Microbioleg a Chlefydau Heintus (SUMS) dan arweiniad Tom Humphrey a Tom Wilkinson; Dyframaeth dan arweiniad Carlos Garcia De Leaniz (y Coleg Gwyddoniaeth) a grŵp y Labordy Bioddeunyddiau, Biofaeddu a Bioffilmiau (B3EL) dan arweiniad Chris Wright o'r Coleg Peirianneg. Mae rôl bwysig Prifysgol Abertawe yn NBIC wedi'i hadlewyrchu drwy benodi'r Dirprwy Is-ganghellor, yr Athro Hilary Lappin-Scott, sy'n awdurdod byd-eang ym maes bioffilmiau, i fod yn Gadeirydd y Bwrdd Gwyddonol Ymgynghorol Rhyngwladol.

Meddai'r Athro Lappin-Scott: "Mae'n anrhydedd gen i gadeirio Bwrdd Gwyddonol Ymgynghorol NBIC. Drwy ddod ag ymchwilwyr mwyaf blaenllaw'r DU ynghyd, byddwn yn sicrhau bod datblygiadau ymchwil yn cael eu troi'n dechnolegau arloesol yn gyflym".

Mae ymchwil i fioffilmiau microbaidd bellach yn nodwedd llawer o ddisgyblaethau gwyddonol, gan gynnwys y gwyddorau biolegol, meddygaeth, cemeg, ffiseg, modelu cyfrifiadol, peirianneg a gwyddor y cefnfor. Mae bioffilmiau'n ganolog i rai o'r heriau byd-eang mwyaf dybryd, ac yn berthnasol i amrywiaeth o feysydd, o feddygaeth i ddiwydiant a'r amgylchedd, a chânt effaith economaidd a chymdeithasol sylweddol: 

  • Maent ymysg prif achosion ymwrthedd i gyffuriau gwrthficrobaidd (AMR) a rhagfynegir y bydd hyn yn arwain at golled o $100 triliwn yng nghynnyrch domestig gros a 10 miliwn o farwolaethau ledled y byd erbyn 2050;
  • Maent ymysg prif achosion heintiau cronig, gan olygu cost o £2bn y flwyddyn i'r GIG; 
  • Mae halogiad, colli ynni a difrod o ganlyniad i fioffilmiau'n effeithio ar ddiwydiant bwyd y DU sy'n werth £70 biliwn; y sector nwyddau defnyddwyr sy'n werth $2.8 triliwn a'r diwydiant caenau byd-eang sy'n werth $117 biliwn.
  • Mae rheoli bioffilmiau'n hanfodol i ddarparu dŵr yfed glân a diogelwch bwyd cynaliadwy'n fyd-eang.

Prifysgol Abertawe a Strategaeth Ddiwydiannol y DU

Rôl Prifysgol Abertawe gyda'r NBIC yw'r enghraifft ddiweddaraf o sut mae'r Brifysgol yn gweithio i adeiladu gallu o safon fyd-eang a fydd yn helpu i gyflawni Strategaeth Ddiwydiannol y DU (a gyhoeddwyd ar 27 Tachwedd). Dyma rai enghreifftiau eraill:

  • Mae buddsoddiadau yn y Ffowndri Gyfrifiadol gwerth £31 miliwn, Canolfan Economi Ddigidol CHERISH Cynghorau Ymchwil y DU, Cronfa Ddata Iechyd a Phoblogaethau SAILS a Chyfrifiadura Perfformiad Uchel yn creu portffolio unigryw o ddoniau sy'n gallu darparu arweinyddiaeth gref ym maes arloesi digidol ar draws pedair her fawr y Strategaeth Ddiwydiannol. Mae Abertawe'n cyfuno dealltwriaeth sylfaenol ddofn o ddata, diogelwch, ymddiriedaeth a phrosesau â dylunio a datblygu sy'n canolbwyntio ar anghenion pobl, gan sicrhau bod systemau deallusrwydd artiffisial, data mawr, y Rhyngrwyd o Bethau a systemau awtonomaidd yn cael eu cynhyrchu mewn modd sy'n cydnabod pwysigrwydd graddfa fach anghenion pobl a'u bywydau pob dydd.
  • Mae ymrwymiad hirdymor y Brifysgol i dwf glân wedi'i adlewyrchu yng ngwaith ein Sefydliad Ymchwil Diogelwch Ynni a'r agenda "Adeiladau fel Gorsafoedd Pŵer" yn SPECIFIC. Yn ddiweddar dyfarnodd Cynghorau Ymchwil y DU fuddsoddiad  sylweddol Heriau Mawr y DU i'r Brifysgol i weithio ar gynhyrchu ynni'r haul ar y cyd â sefydliadau blaenllaw yn y DU ac India.
  • Mae timau ynni'r Brifysgol hefyd yn gwneud gwaith arloesol ar gerbydau trydan deallus; mae ein gwyddonwyr cyfrifiadurol yn gweithio i optimeiddio llif diogel trenau ar rwydweithiau rheilffyrdd ac maent wedi archwilio defnyddio dronau mewn marchnadoedd newydd.
  • Mae gan Ganolfan Heneiddio Arloesol Abertawe lawer o flynyddoedd o brofiad o arloesi dyfeisiadau er mwyn helpu pobl i heneiddio â dewis, rheolaeth a grymuso.
  • Mae ffyrdd hyblyg a rhyngddisgyblaethol y Brifysgol o weithio'n unigryw; mae wedi buddsoddi'n sylweddol mewn pobl ac isadeiledd, gan gynnwys sicrhau buddsoddiad o £500 miliwn yn ei Champws Gwyddoniaeth ac Arloesi; a phan gafodd ei sefydlu ym 1920, roedd arloesi a thrawsnewid diwydiannol ymysg ei nodau craidd."