Myfyriwr o Abertawe’n helpu i ddathlu bywyd Vernon Hartshorn OBE mewn arddangosfa goffaol arbennig

Mae myfyriwr o Brifysgol Abertawe’n gweithio gydag Amgueddfa Glowyr De Cymru i gynhyrchu arddangosfa arbennig ar fywyd y diweddar Vernon Hartshorn OBE.

Mae Harri Rogers - sy’n astudio gradd Meistr mewn Hanes Cyhoeddus a Threftadaeth - yn chwarae rôl allweddol wrth drefnu’r arddangosfa, y gyntaf o’i math, sy’n cynnwys  arteffactau Hartshorn ac sydd wedi’i gosod yng nghyd-destun datblygiad gwleidyddiaeth y dosbarth gweithiol yn gynnar yn yr 20fed ganrif.

Ganwyd Hartshorn ym 1872 ac yntau’n adfocad dros y dosbarthiadau gweithiol gydag awydd i gynrychioli’r gweithwyr, aeth ymlaen i fod yn ffigwr pwerus ar lefelau uchaf y llywodraeth.   

Bu’n arweinydd dylanwadol yn ystod streic 1912 ar gyfer isafswm cyflog ac ym 1924 llwyddodd i ddod y glöwr cyntaf erioed i ddod yn Weinidog y Cabinet yn rhan o lywodraeth gyntaf y Blaid Lafur.

Vernon Hartshorn

Cafodd Hartshorn ei ethol yn AS y Blaid Lafur dros Ogwr ym 1918, swydd a ddaliodd tan iddo farw ym 1931.

Bydd yr arddangosfa’n lansio Amgueddfa Glowyr De Cymru ym mis Chwefror 2019 a’r nod wedyn fydd mynd â hi i leoliadau gwahanol ar draws y rhanbarth, gan gynnwys Rhisga, Aberaman, Maesteg, y Rhondda a Chaerdydd cyn dod i ben gydag arddangosfa yn Nhŷ’r Cyffredin.

“Mae’r prosiect yn brofiad cyffrous i mi,” meddai Harri. “Bydd yn cynnig cipolwg ar fywyd dyn y mae llawer o bobl wedi anghofio amdano a bydd ymwelwyr yn gallu cael cipolwg ar hanes nad yw’n cael ei archwilio’n aml ond sy’n gyfnod o bwys yn natblygiad hanes y dosbarth gweithiol.”

Meddai William Sims, Swyddog Casgliadau Amgueddfa Glowyr De Cymru:

“Mae pawb yma yn Amgueddfa’r Glowyr yn awyddus iawn i greu’r arddangosfa hon. Bydd y canlyniad yn y diwedd yn brofiad arloesol ac addysgiadol sy’n adrodd hanes un o wleidyddion pwysicaf Cymru, er gwaethaf y ffaith bod llawer o bobl wedi anghofio amdano.”