Prifysgol Abertawe yn ymddangos yn llyfr Vote 100 a gafodd ei lansio yn Abaty Westminster

Ganrif yn ôl eleni, pasiodd y Senedd Ddeddf Cynrychiolaeth y Bobl 1918 - pecyn o ddiwygiadau etholiadol a ymestynnodd y bleidlais i fenywod am y tro cyntaf.

I nodi'r dyddiad, mae Prifysgol Abertawe bellach yn bartner prosiect Voice & Vote, yr albwm coffa swyddogol ar gyfer pen-blwydd yr ymgyrch Vote 100, sy'n adrodd hanes y bleidlais ac sydd hefyd yn nodi cyflawniadau'r brifysgol, a sefydliadau eraill, wrth hyrwyddo cydraddoldeb ac amrywiaeth hyd heddiw.

300 x 400Ysgrifennwyd y gyfrol gan academyddion ac arbenigwyr, ac mae’n cynnwys detholiad diddorol o ddelweddau archifol a dogfennaeth. Mae'r llyfr hefyd yn amlinellu brwydr menywod i gael y bleidlais a sut mae'r frwydr dros gydraddoldeb yn parhau hyd heddiw.

Mae'n cynnwys cyfraniad gan Uwch-ddirprwy Is-ganghellor y Brifysgol, yr Athro Hilary Lappin-Scott, sy'n ymroddedig i ddefnyddio ei rôl i ysbrydoli, cefnogi ac annog menywod mewn gwyddoniaeth ar bob lefel yn lleol, yn genedlaethol ac yn rhyngwladol.

Enillodd yr Athro Lappin-Scott OBE yn rhestr Anrhydeddau'r Flwyddyn Newydd 2018 am wasanaethau i ficrobioleg a menywod mewn gwyddoniaeth.

Meddai:

"Mae'n hollbwysig ein bod ni’n dathlu pa mor bell rydym wedi dod mewn 100 mlynedd a dyna pam yr oeddwn yn falch o gael gwahoddiad i fod yn rhan o'r prosiect hwn.

"Rwy'n falch o'r hyn y mae Prifysgol Abertawe wedi'i wneud i gyflawni cydraddoldeb, er enghraifft fel un o ddim ond 13 prifysgol sydd â gwobr sefydliadol Athena Swan gan gydnabod hyrwyddo cydraddoldeb rhywiol.

"Mae'r cyhoeddiad hwn yn rhoi'r cyfle i ni ddathlu'r gwaith yr wyf fi, a chydweithwyr, wedi bod yn ei wneud i ddatblygu arfer gorau ar gyfer cydraddoldeb, amrywiaeth a chynhwysiant.

Mae'n bwysig defnyddio ein holl ddoniau i gynyddu gwelededd merched yn academia.

"Fodd bynnag, rhaid inni beidio â cholli golwg ar yr hyn sydd angen ei wneud o hyd a'r heriau sydd o'n blaenau.

"Os byddwn yn dangos i ferched a menywod ifanc yr hyn y mae eraill wedi'i gyflawni o'u blaenau, a sut y mae merched nawr a thrwy gydol hanes wedi newid y byd, gallwn ysbrydoli a chreu cymdeithas lle mae merched yn cyfrannu'n gyfartal i adeiladu byd gwell.

"Mae angen inni ddefnyddio'r garreg milltir bwysig hon fel ffocws ar gyfer newid."

Roedd yr Athro Lappin-Scott ymhlith y gwesteion mewn digwyddiad arbennig i lansio'r llyfr a gynhaliwyd yn Abaty Westminster yr wythnos hon.

Cyhoeddir gan St James's House mewn partneriaeth â Hanes Ymddiriedolaeth y Senedd, sef prosiect ymchwil sy'n creu cyfrif cynhwysfawr o wleidyddiaeth seneddol yn Lloegr, yna Prydain, o'u tarddiad yn y 13eg ganrif.

Mae St James's House yn gyhoeddwr arobryn sydd wedi cynhyrchu cyhoeddiadau swyddogol ar gyfer pen-blwydd y Frenhines yn 90 oed, Jiwbilî Diemwnt Tafwys, Cronfa Ymddiriedolaeth Tywysog Philip, y Llynges Frenhinol a'r Llu Awyr Brenhinol.

Dywedodd Prif Weithredwr St James's House, Richard Freed:

“Cydraddoldeb yw un o'r gwerthoedd pwysicaf sy'n sail i'n cymdeithas, ac rydym yn hynod gyffrous o fod yn cynhyrchu'r albwm goffa swyddogol hwn ar gyfer Hanes Ymddiriedolaeth y Senedd.”