Y gwirionedd ynghylch diddordeb dyn mewn rhywogaethau amrywiol o anifeiliaid yn dod i'r golwg mewn pyllau creigiau

Mae gwyddonwyr o Brifysgol Abertawe wedi darganfod bod mwy o bobl yn dangos diddordeb mewn cynefinoedd sydd รข gwell bioamrywiaeth o ran anifeiliaid, gan ddefnyddio pyllau creigiau efelychiadol.

Biodiverse rockpoolsMae'r canfyddiadau, a gyhoeddir yn y cyfnodolyn Scientific Reports yr wythnos hon yn cryfhau'r dadleuon y gall cynnal, cadw a diogelu bioamrywiaeth fod yn elfen bwysig ar lesiant dynol ac addysg amgylcheddol.

Dr Tom Fairchild a Dr John Griffin oedd yn arwain gwaith ymchwil ar y cyd â Dr Sabine Pahl ym Mhrifysgol Plymouth. Dywedodd Dr Fairchild, o Goleg Gwyddoniaeth y Brifysgol: "Mae bodau dynol wedi'u cyfareddu gan gymunedau penodol o anifeiliaid, ond â llai o ddiddordeb mewn eraill. Mae deall yr hyn sy'n ysgogi'r diddordeb hwn mewn cymunedau a chynefinoedd anifeiliaid yn debygol o fod yn bwysig wrth gadw a diogelu ein hecosystemau, yn ogystal â rhoi profiadau addysgol."

Er gwaethaf pwysigrwydd y diddordeb mewn penderfynu ar y ffordd rydym yn gweld ac yn rhyngweithio â'r byd, prin rydym yn ei wybod am yr hyn sy'n ysgogi diddordeb dyn mewn natur. Tra bod astudiaethau ym meysydd seicoleg a'r gwyddorau cymdeithasol yn awgrymu y gallai cael delweddau neu wrthrychau mwy cymhleth, neu'r rhai hynny sy'n llai cyfarwydd, ennyn diddordeb – ni wyddwn lawer am sut y mae hyn yn berthnasol i'r byd naturiol.

Meddai Dr Griffin: "Yr hyn roeddem am ei wneud oedd penderfynu pa agweddau ar grwpiau o anifeiliaid sydd eisoes yn cyd-fyw, neu gymunedau o anifeiliaid, rydym ni fel bodau dynol yn eu hystyried yn ddiddorol. Ai dim ond anifeiliaid penodol a charismatig sy'n dylanwadu arnom? Neu a ydym yn ystyried cymunedau o anifeiliaid sy'n fwy amrywiol a chymhleth yn ddiddorol?

Er mwyn profi'r pethau gwahanol sydd o bosibl yn ysgogi diddordeb, defnyddiwyd pyllau creigiau efelychiadol gan yr ymchwilwyr - gan efelychu'r rhai hynny sydd wedi'u gadael ar arfordiroedd creigiog gan y llanw - fel system enghreifftiol.

Meddai Dr Sabine Pahl, Athro Cysylltiol (Darllenydd) mewn Seicoleg ym Mhrifysgol Plymouth: "Gan ddod â'r gwyddorau naturiol a chymdeithasol at ei gilydd mewn prosiect gwirioneddol ryngddisgyblaethol, mae'r astudiaeth hon yn dangos bod profi cymhlethdod ac amrywiaeth natur yn bwysig iawn i deimlad seicolegol diddordeb. Mae diddordeb yn gysylltiedig ag archwilio ac ymgysylltu, ac felly'n gam cyntaf tuag at ddysgu mwy am y byd naturiol a chysylltu ag ef. Nid oes angen i ni weld anifeiliaid anhygoel bob amser, gall hyd yn oed gweld amrywiaeth o anifeiliaid gyda'i gilydd mewn amgylchedd pwll trai gynyddu diddordeb."

Dywedodd Dr Fairchild: "Roeddem yn disgwyl y byddai cymunedau a oedd yn cynnwys mwy o rywogaethau o anifeiliaid a oedd yn amlwg yn wahanol i'w gilydd yn fwy diddorol. Y rheswm am hyn oedd y byddent yn cynnwys mwy o amrywiaeth o ran siapiau corff, lliwiau neu ymddygiadau. Ac roeddem yn gywir. Yn hytrach nag ystyried un anifail yn ddiddorol, gwelsom fod golygfeydd lle'r oedd mwy o anifeiliaid, a mwy o wahaniaeth rhyngddynt yn fwy diddorol i'r bobl y gwnaethom eu holi.

Mae hyn yn arwyddocaol oherwydd ei fod yn dangos yn glir y bydd pobl yn ymgysylltu'n fwy â meysydd sy'n fwy 'bioamrywiol', ac yn cael mwy o werth addysgol oddi wrthynt. Mae hyn yn cryfhau'r galw cynyddol i ddiogelu ac adfer ein bioamrywiaeth gynhenid."

Cyhoeddir y papur: ‘Multiple dimensions of biodiversity drive human interest in tide pool communities’ yn rhifyn presennol Scientific Reports

“Llun enghreifftiol o’r arolwg ar-lein, yn edrych ar sut y gall amrywiaeth a gwahaniaethau amlwg mewn anifeiliaid effeithio ar ba mor ddiddorol y credwn ydynt”