Cynrhon yn ymddangos ar deledu oriau brig diolch i arbenigwyr Prifysgol Abertawe

Mae arbenigwyr o Brifysgol Abertawe wedi bod yn helpu â rôl bwysig y cynrhon meddyginiaethol diymhongar ar y sgrin fach.

Gwnaeth pennod nos Sadwrn o ddrama ysbyty oriau brig y BBC, Casualty, gyflwyno casgliad o aelodau bach iawn newydd y cast.

Datblygwyd y plot gyda chymorth yr Athro Yamni Nigam, y mae'n arwain tîm ymchwil yr ymgyrch Caru Cynrhon

600 x 299

Mae wedi bod yn gweithio gyda thîm cynhyrchu'r ddrama yng Nghaerdydd ers chwe mis, yn cynghori ar bŵer y cynrhon meddyginiaethol grymus. 

Dylan keogh 2Yn y bennod ar nos Sadwrn, caiff chwilfrydedd Dr Dylan Keogh ei ennyn pan sylwai ei bod yn ymddangos bod cynrhon yn cadw clwyf gŵr digartref yn lân heb wrthfiotigau. 

Mae pobl wedi defnyddio cynrhon i lanhau clwyfau ers canrifoedd, ond mae'r arfer wedi bod yn llai poblogaidd ers darganfyddiad gwrthfiotigau yn y 1940au. 

Gyda lledaeniad ymwrthedd i gyffuriau gwrthficrobaidd, fodd bynnag, mae'r triniaethau safonol ar gyfer rhai heintiau'n aneffeithiol, ac mae nawr yn her iechyd fyd-eang. 

Meddai'r Athro Nigam: "Er 2016, rydym wedi bod yn gweithio i gynyddu ymwybyddiaeth o ba mor effeithiol y gall cynrhon helpu â chlwyfau heintus – yn raddol, rydym yn lledaenu'r neges drwy ein digwyddiadau ymestyn allan, ond mae cael ein cynnwys mewn rhaglen mor flaenllaw yn ardderchog." 

Yamni NigamDaeth i gymryd rhan drwy ei chydweithiwr yng Ngholeg y Gwyddorau Dynol ac Iechyd, yr uwch-ddarlithydd Tom Hewes, y mae hefyd yn gynghorydd parafeddygaeth ar y rhaglen. 

Ym mis Awst 2018, fe'i gwahoddwyd i siarad â thîm ymchwil ac ysgrifennu Casualty i esbonio sut mae'n ymddangos bod cynrhon yn ddiogel rhag ymwrthedd i gyffuriau gwrthficrobaidd ac yn gallu gwaredu meinweoedd marw a gwahanol fathau o facteria o glwyfau mewn diwrnodau. 

Mae cynrhon meddyginiaethol ar gael gan y GIG ar bresgripsiwn, a gellir eu defnyddio ar amrywiaeth o glwyfau, o wlserau traed diabetig i losgiadau.  

Yn ogystal â bwyta'r meinweoedd marw, darganfu tîm Prifysgol Abertawe foleciwlau allweddol mewn secretiadau cynrhon sy'n lladd bacteria ac yn helpu â iachau. 

Ond cyfaddefa'r Athro Nigam nad yw llawer o bobl – oedolion yn aml – am gael creaduriaid byw yn agos at eu clwyf. 

"Mae'n sicr bod 'elfen ych-a-fi' ynghylch cynrhon – ond unwaith i rywun oresgyn hyn a chael y wybodaeth am beth gall cynrhon meddyginiaethol ei wneud, maent fel arfer yn newid eu hagwedd. 

"Er ei fod yn bwerdy lladd bacteria, nid yw therapi cynrhon yn adnabyddus nac yn boblogaidd yn y Deyrnas Gyfunol, nac unrhyw le arall mewn gwirionedd. Gobeithio y gall Casualty ein helpu i newid hynny!" 

Gallwch wylio pennod nos Sadwrn ar BBC iPlayer.