Prifysgol Abertawe yn lansio llong ymchwil newydd gwerth £1.3m

Cafodd llong ymchwil arloesol newydd Prifysgol Abertawe, gwerth £1.3m, ei lansio'n swyddogol yn Eisteddfod yr Urdd ym Mae Caerdydd ar 27 Mai.

Yn wahanol i longau ymchwil eraill yn y DU, bydd yr RV Mary Anning yn caniatáu i wyddonwyr gludo offer ymchwil arloesol nid yn unig i foroedd bas ac amgylcheddau arfordirol, ond hefyd i ddyfroedd dyfnach ymhellach o’r lan.

Enwyd y llong RV Mary Manning ar ôl yr heliwr ffosilau o'r 19eg ganrif, a bydd yn cael ei  ddefnyddio at ddibenion arolygu arfordirol, mapio cynefinoedd hanfodol, astudio ansawdd dŵr, arsylwi bywyd gwyllt morol a chludo offer arolygu.

Wedi'i hadeiladu dros gyfnod o 18 mis ar Ynys Canvey yn aber Afon Tafwys, gall y llong 18-tunnell, 18m o hyd, gario hyd at 26 teithiwr ac mae ganddi gyflymder o 25kt, gan ei wneud yn un o'r llongau ymchwil cyflymaf yn y DU, a'r cyflymaf yng Nghymru. Caiff ei hangori ym Marina Abertawe.

RV Mary Anning

Meddai Dr Gethin Thomas, Uwch-ddarlithydd Biowyddorau: “Mae'r RV Mary Anning yn ddatblygiad arwyddocaol i wyddoniaeth forol yn y DU. Mae ei chynllun hynod effeithlon, ynghyd â nodweddion pwrpasol yn golygu y bydd myfyrwyr, ymchwilwyr a busnesau yn gallu manteisio ar offer fel dronau, dec arsylwi mamaliaid morol, cerbydau a weithredir o bell, labordy gwlyb ar fwrdd y llong, labordy sych a labordy cyfrifiaduron, amrywiaeth o offerynnau arloesol.

“Gyda'r offer diweddaraf, bydd y llong yn galluogi ymchwilwyr i wella’u dealltwriaeth o'r dyfroedd gwych a chynhyrchiol o amgylch de Cymru a Môr yr Iwerydd. Byddwn yn gallu mynd ymhellach, yn gyflymach, ac mae ei drafft yn golygu y gallwn weithio ar gynefinoedd bas arfordirol cyn hwylused  â safleoedd bellter i’r môr. Bydd hyn yn sicrhau bod gan fyfyrwyr a gwyddonwyr yn Abertawe, yn ogystal â busnesau yn y sector morol, fynediad at yr adnoddau diweddaraf, gan wthio ffiniau gwyddoniaeth forol yn y DU.”

Cafodd yr RV Mary Anningei henwi gan Alicia Lain, myfyriwr Biowyddorau, ar ôl i Goleg Gwyddoniaeth y Brifysgol gynnal cystadleuaeth i enwi’r llong. 

Ganwyd Mary Anning yn Lyme Regis ym 1799, ac roedd yn fenyw dosbarth gweithiol, hunan-addysgiedig o "ochr dlawd" y dref. Roedd Mary yn 11 oed pan ddarganfu sgerbwd cyflawn ichthyosaur - ymlusgiad morol enfawr a oedd yn teyrnasu’r moroedd 250 miliwn o flynyddoedd yn ôl. Treuliodd ei bywyd fel palaeontolegydd, a chredir mai hi oedd y person cyntaf erioed i ddarganfod sgerbydau cyflawn ichthyosaur a plesiosaur. Credir mai hi ysbrydolodd y cwlwm-tafod "She sells sea shells".