Prosiect newydd i geisio cynnig triniaeth wrth i achosion o ganser yr ofari barhau i gynyddu

Nod y prosiect newydd gwerth £2.6 miliwn wedi'i arwain gan Brifysgol Abertawe yw gwella diagnosis a thriniaeth canser yr ofari – un o'r ffurfiau mwyaf angheuol o ganser i fenywod – wrth i'r nifer o achosion barhau i gynyddu, yn enwedig ymhlith menywod ifanc.

Dr Julia Davies CEAT projectMae'r prosiect Clwstwr Therapiwteg Cyffuriau Gwrthgyrff Cyfunedig (ADC) ac Epigenomaidd (CEAT) wedi cael £1.2 miliwn gan Swyddfa Cyllid Ewropeaidd Cymru (WEFO). Nod y prosiect yw defnyddio cyffuriau epigenetig newydd i drin cyfansoddion cemegol i greu llwybr newydd ar gyfer trin canser yr ofari.

Mae ystadegau Ymchwil Canser yn dangos mai canser yr ofari yw'r chweched canser mwyaf cyffredin sy'n effeithio ar fenywod yn y Deyrnas Gyfunol, gydag oddeutu 7,300 o achosion newydd yn 2015. Cyfradd oroesi canser yr ofari wedi pum mlynedd yw 5% yn unig. Bydd y nifer o achosion o ganser yr ofari ymhlith menywod ifanc yn parhau i gynyddu, a rhagwelir cynnydd o 15% yn y Deyrnas Gyfunol rhwng 2014 a 2035 os na ellir datblygu a chyflwyno ymyriadau addas drwy'r GIG.

Dr Lewis Francis o Ysgol Feddygaeth Prifysgol Abertawe yw un o Brif Ymchwilwyr Prosiect CEAT. Meddai: "Mae a wnelo epigeneteg â newidiadau cemegol yn y DNA a'r proteinau cysylltiedig a all arwain at droi genynnau ymlaen a'u diffodd. Mewn rhai achosion, gall camgymeriadau arwain at glefyd. Drwy'r prosiect CEAT, bydd Prifysgol Abertawe'n gweithio'n agos gyda phartneriaid CEAT i ddatblygu cyffuriau sy'n gallu rheoli arwyddion epigenetig; gellir targedu'r cyffuriau epigenetig hyn yn benodol at gelloedd canser yr ofari, lle mae'r newidiadau epigenetig wedi digwydd."

Mae cyffuriau gwrthgyrff cyfunedig (ADC) yn ddosbarth pwerus newydd o therapiwteg mewn oncoleg feddygol, lle caiff y gwrthgyrff sy'n targedu canserau penodol eu cyplysu â chyfryngau sytotocsig. Datblygwyd CEAT, drwy gynllunio helaeth rhwng holl bartneriaid y prosiect, fel rhaglen systematig i gynyddu grŵp o gyffuriau epigenetig newydd ac ADC gan ddefnyddio ymagweddau technolegol i drin datblygiad a chynnydd canser yr ofari.

Prifysgol Abertawe yw arweinwyr y prosiect, a'i phartneriaid yw Porvair Sciences, Bruker UK, GE Healthcare UK, Axis Bioservices a GlaxoSmithKline (GSK). Bydd cwmni cyffuriau gwrthgyrff cyfunedig yn ymuno â'r prosiect yn ei ail flwyddyn.

Dywedodd y Prif Ymchwilydd Dr Deyarina Gonzalez o Ysgol Feddygaeth Prifysgol Abertawe: "Mae canser yr ofari yn aml yn gysylltiedig â diagnosis hwyr a phrognosis gwael, sy'n golygu bod mesurau trin newydd ac effeithiol yn hanfodol. Mae lansio prosiect CEAT yn gam pwysig tuag at drin y broblem hon drwy ddatblygu triniaethau i dargedu celloedd canser yr ofari yn benodol, gan hepgor y meinweoedd cwmpasol a chyfyngu'r sgîl-effeithiau cas sy'n aml yn gysylltiedig â chemotherapi. Bydd llwyfannau datblygu CEAT yn darparu offer sgrinio newydd ar gyfer dethol yr ymgeiswyr gorau ar gyfer therapi, a bydd hefyd yn cynorthwyo ag adnabod cleifion a fydd yn elwa o'r triniaethau targedu hyn."

Teithiodd cynrychiolwyr o'r holl sefydliadau partner o ledled y Deyrnas Gyfunol, yn ogystal â Gogledd Iwerddon, Sweden a Chaliffornia, i gyfarfod cychwynnol CEAT yn Ysgol Feddygaeth Prifysgol Abertawe ar 4 Chwefror.

Meddai’r Athro Keith Lloyd, Deon Ysgol Feddygaeth Prifysgol Abertawe:

"Mae lansiad prosiect CEAT yn brawf pellach o allu Prifysgol Abertawe ar gyfer ymchwil a chydweithio. Drwy feithrin partneriaethau rhyngwladol gyda sefydliadau allweddol ym maes epigeneteg ac ADC, bydd prosiect CEAT yn cymryd camau mawr ymlaen wrth fynd i'r afael â'r clefyd cymhleth a dinistriol hwn."

Yn y llun: Dr Julia Davies o Grŵp Hidliadau Porvair, a fydd yn gweithio ym Mhrifysgol Abertawe fel rhan o brosiect CEAT sy’n edrych ar epigeneteg canser yr ofari.