Llenni microswigod: astudiaeth newydd yn edrych ar effaith ar wasgariad gwaddolion

Mae ymchwilwyr Prifysgol Abertawe’n archwilio effeithiolrwydd system rheoli gwaddolion a allai helpu i leihau symudiad gwaddolion mewn cynefinoedd morol sensitif yn dilyn gwaith adeiladu, gan gynnwys datblygiadau ynni adnewyddadwy morol (MRE) neu wasgaru baw treillion.

Bubble tubing

Mae’r astudiaeth yn rhan o brosiect SEACAMS2 tair blynedd a reolir gan Brifysgol Abertawe a Phrifysgol Bangor ac a ariennir yn rhannol gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop (ERDF) drwy Lywodraeth Cymru.

Mae ymchwilwyr ym Mhrifysgol Abertawe wedi uno â’r cwmni peirianneg amgylcheddol Frog Environmental Ltd. i brofi perfformiad ac effeithiolrwydd cynnyrch Bubble Tubing©fel offeryn goruchwylio rheoli gwaddolion posib mewn amgylchoedd morol ac arfordirol. Mae Bubble Tubing© yn system wasgaru linellog swigod bach sy’n rhyddhau microswigod i’r dŵr gan ffurfio llenni swigod.

Yr Astudiaeth

Defnyddiwyd y llenni hyn yn y gorffennol mewn systemau dŵr ffres ar gyfer ystod o gymwysiadau diogelu amgylcheddol, a nawr mae tîm ymchwil SEACAMS2 wedi astudio eu heffeithiolrwydd o ran symudiad gwaddolion yn nŵr y môr.

Meddai cyfarwyddwr Frog Environmental, Leela O’Dea, “Mae symudiad gwaddolion yn achosi problemau sylweddol i brosiectau adeiladu sy’n effeithio ar systemau dŵr. Mae Cyfoeth Naturiol Cymru (NRW) a chwmnïau adeiladu’n edrych ar ddatrysiadau i gyfyngu dŵr ffo a gwasgariad gwaddolion. I ni beirianwyr ecolegol, mae hyn yn darparu cyfleoedd masnachol cynyddol.”

Effaith MRE

Mae cynyddiadau yn natblygiadau MRE ledled y Deyrnas Unedig a thramor yn debygol o achosi gwasgariad gwaddolion yn ystod y gwaith adeiladu, cynnal a chadw a digomisiynu. Mae mygu, erydiad a gwasgariad gwaddolion yn lladd neu’n disodli anifeiliaid sy’n byw ar waelod y môr, a gall ddadfaethu’r ffawna naturiol. Gallai rheoli gwaddolion â llenni swigod gynnig ateb posib i leihau hyn.

Mae ymchwilwyr prosiect SEACAMS 2 Prifysgol Abertawe yn y Coleg Gwyddoniaeth wedi cynnal profion a reolir mewn labordy yn canolbwyntio ar sut y mae haenau paralel o Bubble Tubing© yn effeithio ar wasgariad gwaddolion mewn amodau dŵr môr.

Mae profion ar y llenni swigod Bubble Tubing© wedi darganfod y canlynol:

  • Mae’n gynnyrch effeithiol ar gyfer cyfyngu ar wasgariad gwaddolion mewn dŵr môr.
  • Cafwyd bod nifer lluosog o haenau Bubble Tubing© yn fwy effeithiol wrth gadw swm mawr o waddolion, gan gynnwys gwaddolion gronynnau llai (63-125µm).
  • Ataliwyd mwy na 50% o’r gwaddolion rhag pasio drwy un haen o Bubble Tubing©, ond pan ddefnyddiwyd hyd at dair haen baralel o Bubble Tubing©, ataliwyd hyd at 90% o’r gwaddolion rhag pasio drwyddynt – hyd yn oed gwaddolion gronynnau llai.
  • Gallai nifer o haenau o Bubble Tubing© wella’i pherfformiad fel cynnyrch rheoli gwaddolion.

Meddai Anouska Mendzil, cynorthwyydd ymchwil ar brosiect SEACAMS2 Prifysgol Abertawe, “Rydym wedi cynnal cyfres o brofion mewn labordy i brofi’r cynnyrch Bubble Tubing© gyda gwahanol feintiau gronynnau gwaddolion mewn sefyllfaoedd gwahanol ar y cyd â Frog Environmental. Roedd canlyniadau’r profion yn galonogol ac yn awgrymu bod potensial ar gyfer defnyddio’r cynnyrch fel offeryn rheoli gwaddolion mewn ardaloedd morol ac arfordirol, a allai fod yn hynod bwysig mewn ardaloedd â chynefinoedd sensitif.”

Meddai Leela O’Dea o Frog Environmental Ltd., “Mae’r canlyniadau’n cyd-fynd â’n harsylwadau mewn safleoedd adeiladu, ond hyd yma nid ydym wedi gallu meintioli effeithiolrwydd Bubble Tubing©. Byddai’n wych uwchraddio’r ymchwil gyda SEACAMS2 a chynnal y profion yn y maes.”

Meddai Ms Mendzil, “Nod y prosiect yw datblygu cyfleoedd i fusnesau yng Nghymru yn y sector ynni carbon isel a’r amgylchedd, ac mae’n fuddsoddiad ym mhotensial yr economi forol a’r sector ynni adnewyddadwy morol.”