Risg gynyddol o farwolaeth annaturiol i bobl ag epilepsi, yn ôl astudiaeth newydd

Mae astudiaeth newydd wedi dangos bod pobl sydd â diagnosis o epilepsi yng Nghymru a Lloegr mewn mwy o berygl o farw o achos hunanladdiad a damweiniau.

Er bod y risg i bobl ag epilepsi o farw’n annaturiol yn isel mewn termau absoliwt (0.3-0.5%), mae’n uwch nag ydyw i bobl heb epilepsi, yn ôl Dr Hayley Gorton o Brifysgol Manceinion.

Brain scan

Cynhaliwyd yr ymchwil ym mhrifysgolion Manceinion ac Abertawe, ac fe’i hariannwyd gan y Sefydliad Cenedlaethol Ymchwil Iechyd. Mae’r ymchwil wedi ei gyhoeddi yn JAMA Neurology.

Dadansoddodd y tîm ddata o 44,678 o bobl ag epilepsi o'i gymharu â 891,429 o bobl heb epilepsi yn Lloegr a 14,051 o bobl ag epilepsi o'i gymharu â 279,365 o unigolion heb epilepsi yng Nghymru.

Dengys y data bod pobl sydd ag epilepsi:

  • Dwywaith yn fwy tebygol o ladd ei hunain.
  • Tair gwaith yn fwy tebygol o farw’n ddamweiniol.
  • Pum gwaith yn fwy tebygol o farw’n benodol o ganlyniad i wenwyniad meddyginiaeth damweiniol.
  • Tair gwaith a hanner yn fwy tebygol o farw o ganlyniad i wenwyniad meddyginiaeth bwriadol.

Meddyginiaethau a phoenladdwyr opioid ar gyfer salwch meddwl oedd fwyaf cyffredin mewn gwenwyno angheuol ymhlith pobl ag epilepsi a phobl heb epilepsi, ond roedd gorddosau angheuol â chyffuriau gwrthepileptig yn gymharol brin. Nodwyd cyffuriau gwrthepileptig mewn oddeutu 10% o farwolaethau o ganlyniad i wenwyno ymhlith pobl ag epilepsi.

Meddai Dr Gorton: “Er mai anaml iawn y mae marwolaeth annaturiol ymhlith pob grŵp yn y boblogaeth, mae pobl sydd ag epilepsi bron dair gwaith yn fwy tebygol o farw o unrhyw achos annaturiol na'r rhai heb y cyflwr. Rydym eisoes yn gwybod bod risg uwch i bobl ag epilepsi farw’n gynnar, ond ni chafwyd ymchwiliad mor fanwl i fathau penodol o farwolaethau annaturiol tan nawr. 

“Fodd bynnag, nid yw achosion uniongyrchol y risgiau marwolaethau cynyddol hyn wedi'u deall yn llawn eto. Ac er bod y papur yn nodi cysylltiad rhwng marwoldeb ac epilepsi, ni allwn fod yn siŵr am ba ddylanwadau achosol sy’n gysylltiedig". 

Ychwanegodd Dr Gorton: “Oherwydd y risgiau hyn, mae'n bwysig rhybuddio pobl ag epilepsi yn ddigonol fel y gallant gymryd camau i atal damweiniau. Rydym yn annog clinigwyr i gynghori eu cleifion ynghylch atal anafiadau anfwriadol a'u monitro ar gyfer meddyliau ac ymddygiad hunanladdol. Rydym hefyd yn cynghori meddygon i asesu addasrwydd a gwenwyndra meddyginiaeth wrth ragnodi meddyginiaethau ar gyfer amodau cysylltiedig eraill i'r unigolion hyn". 

 Mae’r papur Risk of Unnatural Mortality in People with Epilepsy ar gael yma.