Prifysgol Abertawe'n anrhydeddu hyrwyddwr hawliau plant

null

Mae Prifysgol Abertawe wedi dyfarnu gradd er anrhydedd i Gwenda Thomas, gwleidydd sydd wedi cynrychioli'r Blaid Lafur ac wedi hyrwyddo hawliau plant ers amser maith.

Cyflwynwyd DLitt (Doethur mewn Llên) i Mrs Thomas heddiw (dydd Mawrth 10 Ionawr) yn Neuadd Fawr Prifysgol Abertawe gan Gofrestrydd Prifysgol Abertawe, Mr Raymond Ciborowski, yn ystod seremoni raddio'r Ysgol Reolaeth 

Ganwyd Gwenda Thomas yng Nghastell-nedd a chafodd ei haddysgu yn Ysgol Ramadeg Pontardawe.  Mae hi'n adnabyddus yn bennaf am ei rôl fel gwleidydd Llafur yng Nghymru ond, cyn hynny, bu'n was sifil a weithiodd yng nghangen y Llysoedd Sirol ac yna yn Adran yr Arglwydd Ganghellor fel Swyddog Gweithredol ac wedyn yn yr Asiantaeth Budd-daliadau.

Cynrychiolodd ei phentref genedigol, Gwauncaegurwen, fel cynghorydd cymunedol a chynghorydd sir am flynyddoedd maith. Fe'i penodwyd yn Gadeirydd Pwyllgorau Gwasanaethau Cymdeithasol Cyngor Sir Gorllewin Morgannwg ac, yn sgil ad-drefnu llywodraeth leol, Cyngor Bwrdeistref Sirol Castell-nedd Port Talbot lle mai hi oedd y fenyw gyntaf i gadeirio pwyllgor mawr.

Tan iddi gael ei phenodi'n weinidog yn 2007, Gwenda oedd Cadeirydd Bwrdd Llywodraethwyr Ysgol Gynradd Gwauncaegurwen.

Yn ystod y Cynulliad cyntaf (1999-2003) hi oedd Cadeirydd y Pwyllgor Llywodraeth Leol a Thai. 

Yn yr ail Gynulliad (2003-2007) cadeiriodd Bwyllgor Cyfle Cyfartal y Cynulliad a chafodd ei phenodi ym mis Rhagfyr 2003 gan Brif Weinidog Cymru, Rhodri Morgan AC, i gadeirio'r adolygiad o Ddiogelu Plant Agored i Niwed.  Cyhoeddwyd adroddiad yr adolygiad - Ein Cadw'n Ddiogel - ar 3 Mai 2006. 

Yn 2007, yn ystod y Trydydd Cynulliad, cafodd ei phenodi'n Ddirprwy Weinidog Iechyd a'r Gwasanaethau Cymdeithasol.  Cadwodd y swydd honno pan gyhoeddwyd y llywodraeth glymblaid rhwng Llafur a Phlaid Cymru ar 19 Gorffennaf.

Yn y Pedwerydd Cynulliad, bu'n Ddirprwy Weinidog Plant a Gwasanaethau Cymdeithasol ac ymhlith ei chyfrifoldebau, roedd gofal plant, cronfeydd ymddiriedolaeth plant a rhaglenni maglu plant.  Roedd yn gefnogwr blaenllaw'r Mesur Hawliau Plant a gymeradwywyd gan y Cynulliad yn 2011 sy'n rhoi dyletswydd ar Weinidogion i roi sylw dyledus i hawliau plant, fel y'u diffinnir yn Siarter y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau'r Plentyn, wrth wneud penderfyniadau, datblygu polisïau a llunio deddfwriaeth ym mhob maes.  Bu'n gweithio ar draws gagendor gwleidyddol y Cynulliad ac roedd ganddi rôl allweddol, ar y cyd â Helen Mary Jones, wrth sicrhau bod y Cynulliad yn cael cyfle i bleidleisio ar Fesur Hawliau Plant cryf a threiddiol a'i basio.

Mae'n noddwr Arsyllfa Cymru ar Hawliau Dynol Plant a Phobl Ifanc ym Mhrifysgol Abertawe.

Wrth dderbyn ei dyfarniad, meddai Mrs Thomas: “Derbyniais wahoddiad Prifysgol Abertawe i dderbyn gradd Doethur mewn Llên er anrhydedd gyda phob gwyleidd-dra a diolchgarwch. Roedd yn bleser mawr gennyf dderbyn yr anrhydedd hwn.

Mae wedi bod yn fraint gwasanaethu pobl Castell-nedd Port Talbot ar lefel gymunedol, sirol, yn y fwrdeistref a'r Cynulliad Cenedlaethol yn ystod y pymtheg mlynedd ar hugain diwethaf.

Roedd yn bleser arbennig ac yn achos balchder cael cyfle i arwain y broses a arweiniodd at roi'r cydsyniad brenhinol i'r Ddeddf  Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru). Ni fyddai hyn wedi cael ei gyflawni heb waith ac ymroddiad diflino nifer mawr o bobl a sefydliadau, gan gynnwys Prifysgol Abertawe.

Hoffwn achub ar y cyfle hwn i fynegi fy niolch diffuant i bawb sydd wedi cefnogi'r broses o hybu gofal cymdeithasol yng Nghymru."

Meddai Mr Raymond Ciborowski: "Drwy gydol ei gyrfa, mae Gwenda Thomas wedi hyrwyddo lles aelodau mwyaf diamddiffyn ein cymdeithas.  Yn ei rolau fel rhan o'r llywodraeth, mae wedi chwarae rhan allweddol wrth ddiogelu plant a llunio polisïau â'r nod o ddiogelu cenedlaethau'r dyfodol.  

"Rydym yn ddiolchgar iawn iddi am gefnogi Arsyllfa Cymru ar Hawliau Dynol Plant a Phobl Ifanc yma ym Mhrifysgol Abertawe.  Mae'n llwyr haeddu'r dyfarniad er anrhydedd hwn."