Prifysgol Abertawe'n anrhydeddu Prif Gwnstabl Heddlu De Cymru

Peter Vaughan

Mae Prifysgol Abertawe wedi dyfarnu gradd er anrhydedd i Peter Vaughan, Prif Gwnstabl Heddlu De Cymru.

Cyflwynwyd y radd DSc Mr Vaughan heddiw (dydd Mercher 11 Ionawr) yn Neuadd Fawr Prifysgol Abertawe gan yr Athro Iwan Davies, Uwch Ddirprwy Is-ganghellor Prifysgol Abertawe, yn seremoni raddio Coleg y Gwyddorau Dynol ac Iechyd.

Ganed Peter Vaughan yn Aberfan, De Cymru, ym 1962 ac enillodd radd Baglor Wyddoniaeth ddosbarth cyntaf, mewn Gwyddor Reolaeth ac Ymchwil Gweithrediadau gan Brifysgol Cymru, Abertawe, fel yr oedd ar y pryd.  Mae ganddo ddiploma mewn Troseddeg Gymhwysol gan Brifysgol Caergrawnt hefyd. 

Ymunodd â Heddlu De Cymru ym 1984, lle symudodd drwy'r rhengoedd i fod yn Uwch-arolygydd â chyfrifoldeb am yr Adran Diogelwch Cymunedol. Ar ôl cyfnod yn y brif swyddfa, fe'i penodwyd yn bennaeth BCU Merthyr Tudful ac wedyn bu'n Gomander Rhanbarthol yn Rhondda Cynon Taf.

Yn 2003, gadawodd Heddlu De Cymru am dair blynedd a dilynodd Gwrs Rheolaeth Strategol ACPO.  Ar ôl iddo raddio, cafodd ei benodi'n Brif Gwnstabl Cynorthwyol Heddlu Wiltshire ac, fel unig ddeiliad y rôl honno, roedd yn gyfrifol am yr holl faterion gweithredol.  Yn ystod y cyfnod hwn, arweiniodd yr ymchwiliad i'r marwolaethau yng Ngwersyll Tidworth ym mis Gorffennaf 2006 a bu'n arweinydd Gweithgor Cŵn Heddlu ACPO a'r tîm Digwyddiadau Trefn Gyhoeddus.

Dychwelodd i Heddlu De Cymru ym mis Ionawr 2007 fel Prif Gwnstabl Cynorthwyol ac fe'i dyrchafwyd yn Ddirprwy Brif Gwnstabl ym mis Ebrill 2007. Ym mis Ionawr 2010, fe'i penodwyd yn Brif Gwnstabl ar ôl i Barbara Wilding ymddeol.

Derbyniodd Fedal y Frenhines i'r Heddlu yn Anrhydeddau'r Flwyddyn Newydd ac fe'i penodwyd yn Ddirprwy Lefftenant Morgannwg Ganol yn 2013; ar yr un pryd, cafodd ei urddo'n Gomander Urdd St Ioan. Mae hefyd yn Ymddiriedolwr Annibynnol St  John Cymru ac yn Gadeirydd Bwrdd Gwasanaethau Cyhoeddus Cwm Taf a Chyd Grŵp Gwasanaethau Brys Cymru.  Mae'r grŵp hwn yn cynnwys uwch arweinwyr y gwasanaethau milwrol a'r gwasanaethau brys sy'n cwrdd i wella trefniadau ar y cyd ar gyfer diogelu'r cyhoedd.

Ar hyn o bryd, ef yw Is-gadeirydd Cyngor Cenedlaethol Penaethiaid yr Heddlu.  Mae'r grŵp hwn yn dod ag arbenigedd a phrofiad prif swyddogion heddlu'r DU ynghyd, gan ddarparu fforwm proffesiynol ar gyfer rhannu syniadau ac arfer gorau, cydlynu adnoddau a helpu i ddarparu plismona effeithiol.

Yn 2014, dyfarnwyd Cymrodoriaeth er Anrhydedd iddo gan Brifysgol Caerdydd a dyfarnwyd Doethuriaeth er Anrhydedd iddo gan Brifysgol De Cymru yn 2015.

Wrth dderbyn ei ddyfarniad, meddai Peter Vaughan: "Rwyf wrth fy modd yn derbyn yr anrhydedd mawr hwn gan Brifysgol Abertawe. Ychydig a feddyliwn wrth adael Prifysgol Abertawe bron 33 blynedd yn ôl y byddwn yn ôl yma heddiw yn derbyn y dyfarniad hwn. Mae’n fraint ac anrhydedd mawr. 

Rwy’n falch o’m cysylltiadau â’r Brifysgol a’r cysylltiadau rhyngddi a’m sefydliad fy hun, Heddlu De Cymru, gobeithio y bydd hynny’n parhau am amser hir."

Meddai'r Athro Iwan Davies: "Fel Prif Gwnstabl yr heddlu yr ymunodd ag ef 32 o flynyddoedd yn ôl, rwy'n gwybod ei fod yn falch o fod wedi gwasanaethu ym mhob rheng ac ym mhob rhan o ardal yr heddlu hwnnw, gan blismona'r cymunedau lle cafodd ei fagu a lle mae'n byw o hyd.  Mae wedi ymroddi ei yrfa i hybu rhagoriaeth yn Heddlu De Cymru ac, wrth wneud hynny, mae wedi dod yn un o hoelion wyth y rhanbarth.  Nid yw ond yn deg mai'r Brifysgol lle bu'n astudio, ac a helpodd i osod sylfeini ei yrfa, sy'n cyflwyno'r dyfarniad hwn er anrhydedd iddo."